Η «αντιρομαντική» διάσταση του έρωτα

«Περιμένεις να διαβάσεις κάτι σαν ρομάντζο; Περιμένεις πάθος αγωνία και μελόδραμα; Περιόρισε τις προσδοκίες σου! Εδώ σε περιμένει κάτι τόσο αντιρομαντικό όσο και το πρωινό της Δευτέρας, όταν όλοι όσοι εργάζονται ξυπνούν με τη γνώση ότι πρέπει να σηκωθούν και να πάνε για δουλειά.»

Ξεκινώντας το βιβλίο του με ένα απόσπασμα από τον πρόλογο κλασσικού αγγλικού μυθιστορήματος, ο David Lodge σπεύδει να μας προετοιμάσει: H ιστορία αυτή θα είναι τόσο ξενέρωτη όσο μπορεί να γίνει και η καθημερινότητά μας. 

David Lodge

Δυο διαφορετικά κοινωνικά είδη

Κάποιο χειμωνιάτικο πρωινό του 1986 στην αγγλική βιομηχανική πόλη Ράμιτζ, η Ρόμπυν Πένροουζ, έκτακτη λέκτορας αγγλικής λογοτεχνίας του πανεπιστημίου του Ράμιτζ, ετοιμάζεται να ξεκινήσει τη διάλεξή της. Ταυτόχρονα συζητά με τους συναδέλφους της για την επερχόμενη απεργία. Η Ρόμπυν σίγουρα θα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Την ίδια στιγμή Ο Βίκ Γουίλκοξ εμφανώς ανήσυχος για την πτώση της παραγωγής της εταιρίας Πρινγκλ ΑΕ :χυτήρια και μηχανολογικές εφαρμογές οπου διευθύνει, σκέφτεται πιθανές λύσεις για την αύξηση της παραγωγής το συντομότερο. Τη στιγμή που η αριστερίζουσα φεμινίστρια Ρόμπυν διαδηλώνει ενάντια στις περικοπές της θατσερικής κυβέρνησης και υπερ των δικαιωμάτων των εργαζομένων, ο Βικ με ελαφρά συνείδηση προσφέρει εργασία κάτω από εξαντλητικές συνθήκες σε μετανάστες από ασιατικές χώρες. Όταν η ιδεαλίστρια Ρόμπυν αναλύει ποιήματα του Τένυσον με τους φοιτητές της, ο Βικ προσπαθεί να χτυπήσει τους ανταγωνιστές του και να αυξήσει τα κέρδη του. Εκείνη δε θεωρεί ότι ο γάμος θα της προσφέρει την ευτυχία. Εκείνος εδώ και χρόνια έχει «εμπλακεί» σε ένα συμβατικό γάμο.

Το «σχέδιο σκιά»

Υπό κανονικές συνθήκες οι δύο ήρωες πιθανότατα δεν θα συναντιόταν ποτέ. Τι σχέση άλλωστε θα μπορούσε να έχει ένας σκληρός βιομήχανος με μια πεφωτισμένη λέκτορα λογοτεχνίας; Οι συνθήκες όμως στον κόσμο του Λότζ κάθε άλλο παρά κανονικές είναι. Έτσι η Ρόμπυν γίνεται η σκιά του Βικ για μια μέρα την εβδομάδα όπως της υπαγορεύεται από το πανεπιστήμιο του Ράμιτζ. Η σκιά λοιπόν της Ρόμπυν απλώνεται κυριολεκτικά πάνω από το κεφάλι του Βικ. Το «σχέδιο σκιά» απαιτεί την γραπτή παρουσίαση της καθημερινής δουλειάς ενός διευθυντή εργοστασίου. Οι δύο ήρωες στις εβδομαδιαίες συναντήσεις τους δε σταματούν να ψέγουν ο ένας τη συμπεριφορά και τις απόψεις του άλλου. Ύστερα από τη λήξη του σχεδίου, ο Βικ και η Ρόμπυν έρχονται αντιμέτωποι με τις αδυναμίες τους, γνωρίζουν καλύτερα τους εαυτούς τους και μαθαίνουν τα όριά τους.

David Lodge

Η σκιά του Λότζ

Καθώς το σχέδιο σκιά υλοποιείται, δεν περνάει απαρατήρητη από τον αναγνώστη η σκιά του ίδιου του συγγραφέα πάνω από τους ήρωες, πάνω από το Ράμιτζ, πάνω από την Αγγλία. Ο Λότζ με αιχμηρό χιούμορ στηλιτεύει την βρετανική κοινωνία, μιλάει για την άλλοτε κραταιά βιομηχανία της και τις επιπτώσεις της θατσερικής κυβέρνησης στη χώρα. Σατιρίζει δίχως δισταγμό τους δύο ήρωες, καθώς και την πανεπιστημιακή κοινότητα μέλος της οποίας είναι και ο ίδιος. Κανένας από τους ήρωες της ιστορίας δε γλιτώνει από την «αιχμηρή» πένα του.
Ξεκαρδιστικό κατά τη γνώμη μου το μαύρο χιούμορ του Βρετανού συγγραφέα, διάσπαρτο μέσα σε μια ιστορία που σκοπό έχει να θίξει κυρίαρχα ζητήματα όπως η διαφορετικότητα, οι ανισότητες και ο ρατσισμός, φυλετικός, εργασιακός και κοινωνικός. Αν και δεν είναι η πρώτη φορά που «επισκέπτομαι» το Ράμιτζ, τη φανταστική πόλη των μυθιστορημάτων του Λότζ, το «ούτε γάτα ούτε ζημιά» με γοητεύσε.
Ένα βιβλίο γεμάτο χιούμορ, σαρκασμό και αυτοσαρκασμό. Ένα κείμενο που βρίθει αναφορών στην κλασσική αγγλική λογοτεχνία, στην ιστορία της τέχνης και τη φιλοσοφία. Με μια λέξη ένα βιβλίο ψυχαγωγικό που προσφέρει πολλά στον αναγνώστη.

Το βιβλίο «Ούτε Γάτα, Ούτε Ζημιά» του David Lodge κυκλοφορεί από τις εκδόσεις BELL | Σελίδες: 448 | Τιμή: 15 ευρώ | Μετάφραση: Γιώργος Μπαρουξής