Στο μυθιστόρημά του με τίτλο Ο καθηγητής είναι νεκρός (εκδόσεις Μεταίχμιο, 2016), ο Joost de Vries αφηγείται την παράξενη ιστορία στην οποία θα βρεθεί μπλεγμένος ο νεαρός ερευνητής, Φρίζο ντε Βοζ, μετά τον θάνατο του αγαπημένου του καθηγητή και μέντορα, Γιόσιπ Μπρίκ.

Ο καθηγητής είναι νεκρός

Ενώ ο Φρίζο δεν έχει συνέλθει καλά-καλά από το σοκ της αναπάντεχης απώλειας, εμφανίζεται ξαφνικά ένας σωσίας του, ο Φίλιπ ντε Βος, ο οποίος μιλάει διαρκώς για την ιδιαίτερη σχέση που είχε με τον καθηγητή και καρπώνεται, με αυτόν τον τρόπο, όλη την δημοσιότητα και προσοχή των μέσων, αλλά και της ακαδημαϊκής κοινότητας, γεγονός που εξοργίζει τον ήρωα και τον ωθεί σε σπασμωδικές κινήσεις.

Ως εδώ φαίνεται να έχουμε, προς το παρόν, μια απλή ιστορία μυστηρίου και δολοπλοκίας. Πολύ γρήγορα, όμως, εμφανίζεται στο προσκήνιο το χιούμορ του συγγραφέα, δοσμένο στην κατάλληλη στιγμή και ποσότητα. Ο Joost de Vries σατιρίζει, πρωτίστως, την υποκρισία του σημερινού κόσμου, τυλιγμένη με πολλά στρώματα προσποιητής κουλτούρας:

«Φτιάχνω καφέ και διαβάζω ένα βιβλίο και κάνω λάικ σ’ ένα άρθρο από κάποιο περιοδικό για να μπορέσουν όλοι οι φίλοι μου στο Facebook να δουν ότι έκανα λάικ στο πνευματικά σωστό.»

Ταυτόχρονα, σοβαρές έννοιες όπως ο θάνατος ή σοβαροφανείς προσωπικότητες, όπως κάποιοι άνθρωποι του ακαδημαϊκού χώρου μπαίνουν, επίσης, στο στόχαστρό του, τόσο όσο χρειάζεται για να καταφέρει να επικοινωνήσει στον αναγνώστη ότι, κάποιες φορές, η ζωή μπορεί να εξελιχθεί σε μία απίστευτη φάρσα. Αν όμως, την πάρουμε υπερβολικά σοβαρά, μπορεί να βρεθούμε ανεπανόρθωτα εκτεθειμένοι κι ελαφρώς γελοιοποιημένοι, κυρίως απέναντι στον εαυτό μας.

Υπάρχουν όμως και ορισμένα θέματα με τα οποία δεν μπορούμε να αστειευτούμε κι αυτά είναι το βάρος και οι συνέπειες της ιστορίας. Όπως πολύ εύστοχα αναφέρει ο συγγραφέας σ’ ένα σημείο στο βιβλίο του:

«Γεννιόμαστε γέροι. Γεννιόμαστε με το βάρος της ιστορίας γύρω από τον λαιμό μας. Έχουμε ένα φοβερά βεβαρημένο παρελθόν και ένα τεράστιο, έντονο παρόν.»

Ο καθηγητής είναι νεκρός

Ο Φρίζο, λοιπόν, ασχολούμενος με τις χιτλερικές σπουδές σε ερευνητικό επίπεδο, γνωρίζει πολύ καλά όλα τα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν και σχετίζονται με την εποχή που ο Χίτλερ βρισκόταν στην εξουσία. Μερικές φορές, μάλιστα, δεν διστάζει να επιδοθεί και σε black χιούμορ. Όταν όμως έρχεται αντιμέτωπος με το τι πραγματικά σημαίνει να γίνεσαι, έστω και χωρίς να το θέλεις, μέρος της ιστορίας και μάρτυρας πραγματικών υποστηρικτών του μίσους, τότε όλα αλλάζουν κι εσύ μαζί τους:

«Άργησα να το συνειδητοποιήσω, αλλά δεν μπορούσα να το αγνοήσω. Τόσες σβάστικες είχα δει μέχρι τώρα, σ’ όλα τα τεύχη του Υπνοβάτη….. Μα δεν ήταν το ίδιο. Η μυστικότητα προσέδιδε σημασία σ’ αυτή την σημαία. Πρώτη φορά στην ζωή μου είδα μία σβάστικα που σήμαινε κάτι. Φαντάσου να πέσω πάνω της έτσι τυχαία, σαν να είχα μπει σε τουαλέτα όπου δεν είχαν τραβήξει το καζανάκι, κι ήταν αυτή η μπόχα που έδιωχνε το οξυγόνο.»♦

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση της Ινώς βαν Ντάικ-Μπαλτά. Σελίδες: 344 | Τιμή: 16.60€.