Υπάρχουν μερικά, λίγα, βιβλία που ανήκουν σε μία ιδιαίτερη κατηγορία την οποία ονομάζω «εμπειρία». Είναι εκείνα που όσο κυλούν οι σελίδες κι αφού έχεις βουτήξει ολόκληρος μέσα τους, όταν τελειώσουν, δεν είσαι πια ο ίδιος. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και το Λίγη ζωή (εκδόσεις Μεταίχμιο, 2016) της Hanya Yanagihara.

 

Λίγη ζωή

Μέρες μετά την ανάγνωσή του, προσπαθούσα να σκεφτώ ποιο είναι αυτό το χαρακτηριστικό που το καθιστά τόσο ιδιαίτερο. Η ιστορία δεν είναι κάτι που δεν έχουμε ξανακούσει. Τέσσερις φίλοι, ο Τζουντ, ο Γουίλεμ, ο Μάλκομ κι ο Τζέι-Μπι, που γνωρίζονται στην σχολή, δένονται με μία ισχυρή σχέση και σιγά-σιγά βλέπουμε την ζωή τους, με όλα τα απαραίτητα flash-back, να ξετυλίγεται μπροστά μας. Σταδιακά, το βάρος της αφήγησης μετατοπίζεται σ’ έναν εξ’ αυτών, τον Τζουντ, χωρίς όμως να μας αφήνει την αίσθηση ότι έχει «αδικήσει» κάποιον από τους υπόλοιπους. Εδώ, λοιπόν, εντόπισα το πρώτο δυνατό σημείο του βιβλίου. Η Hanya Yanagihara, ξεδιπλώνοντας την ζωή του Τζουντ, μας προσφέρει έναν από τους πιο ολοκληρωμένους λογοτεχνικούς χαρακτήρες που δύσκολα θα ξεχάσουμε.

Το άλλο σημαντικό στοιχείο αυτού του βιβλίου είναι ο αιφνιδιασμός. Αυτό που ξεκινάει ως μια απλή εξιστόρηση της φιλίας και της προσωπικότητας τεσσάρων φίλων, εξελίσσεται σε μία αφήγηση για γερά στομάχια. Υπήρχαν φορές που έπιασα τον εαυτό μου διχασμένο, γιατί απ’ την μία ήθελα να γυρίσω στην επόμενη σελίδα, αλλά απ’ την άλλη φοβόμουν για το τι θα διάβαζα. Κάποιες άλλες στιγμές, το βλέμμα έτρεχε να προσπεράσει μερικές προτάσεις γιατί δεν το άντεχα, αλλά τελικά έπαιρνα μία ανάσα και γύριζα πίσω να αναμετρηθώ μαζί τους. Για αυτά τα συναισθήματα, εκτός από την συγγραφέα, θεωρώ ότι αξίζουν εύσημα και στην εξαιρετική μετάφραση.

Λίγη ζωή

Πολλοί υποστηρίζουν ότι κατά την διάρκεια της αφήγησης υπήρχαν αρκετές επαναλήψεις, το οποίο πράγματι ισχύει. Το θέμα όμως είναι σκαφτούμε το γιατί. Κατά την γνώμη μου, η Yanagihara απλά επαναλαμβάνει λόγια και εικόνες που παίζουν στο μυαλό των πρωταγωνιστών ξανά και ξανά, σχεδόν σαν να τους προκαλούν: «Τόλμα να ξεφύγεις απ’ τις σκέψεις σου, απ’ τις αναμνήσεις σου».

Υπάρχουν φυσικά στιγμές που το βιβλίο παίζει επικίνδυνα με τα όρια του μελοδραματισμού, κάτι που σώζεται απ’ την αφηγηματική ικανότητα της συγγραφέως και τις αντιθέσεις που αναπτύσσονται. Από την μια, για παράδειγμα, βλέπουμε έναν Τζουντ με εύθραυστη προσωπικότητα στην προσωπική του ζωή κι απ’ την άλλη έναν Τζουντ ως σκληροπυρηνικό δικηγόρο, που όλοι τρέμουν στο γραφείο.

Μέσα από αυτές τις αντιθέσεις αναπτύσσει μια απλή αλήθεια που όλοι μας, κατά διαστήματα, τείνουμε να ξεχνάμε. Κάποιες φορές οι άνθρωποι δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε. Ποτέ δεν μπορείς να είσαι απόλυτα σίγουρος για το τι κρύβεται κάτω από ένα πανάκριβο κοστούμι κι ένα αυστηρό παρουσιαστικό.

Λίγη ζωή

Peter Hujar: Orgasmic Man, 1969; from Peter Hujar: Love & Lust.

Όλη αυτή η επίπλαστη σκληρότητα, ο κραυγαλέος πλούτος, μπορεί να είναι απλά η βιτρίνα. Ίσως όλη η Νέα Υόρκη να είναι μία τέτοια βιτρίνα. Η Yanagihara θέλει να θέσει υπό αμφισβήτηση όλα όσα υποθέτουμε για ανθρώπους και καταστάσεις. Γιατί, επί της ουσίας, πότε δεν ξέρεις τι μπορεί να τους έχει πάρει η ζωή:

«Από το τίποτα είχε φτάσει σε μία σχεδόν ντροπιαστική αφθονία. Θυμόταν τότε τον ισχυρισμό του Χάρολντ ότι η ζωή αντισταθμίζει τις απώλειες, και συνειδητοποιούσε πως ήταν αλήθεια, αν και μερικές φορές φαινόταν πως η ζωή δεν είχε απλώς αντισταθμίσει, μα το είχε κάνει αυτό εξωφρενικά, λες και τον ικέτευε να την συγχωρέσει, λες και τον φόρτωνε με πλούτη, τον έπνιγε με ο,τι πιο όμορφο και υπέροχο και ποθητό για να μην τη μισήσει, για να της επιτρέψει να συνεχίσει να τον πηγαίνει μπροστά.»

Για λίγη ζωή ακόμα, θα προσέθετα εγώ. ♦

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση της Μαρίας Ξυλούρη. Σελίδες: 896 | Τιμή: 24,40€