Ένα μαγικό ταξίδι, από την Πορτογαλία στην Ιαπωνία. Μία μαγική, άγνωστη και συνάμα επικίνδυνη χώρα, η Ιαπωνία του 16ου αιώνα. Ένα σκηνικό βίαιο και ταυτόχρονα βαθιά τρυφερό και συναισθηματικό. Το βιβλίο Η σιωπή (εκδόσεις Καστανιώτη, 2016) καθιέρωσε τον σπουδαίο συγγραφέα Shusaku Endo ως τον «Ιάπωνα Γράχαμ Γκρην».

Shusaku Endo

Ο ιησουίτης ιεραπόστολος Σεμπαστιάου Ροντρίγκες καταφθάνει στην Ιαπωνία το 1640 μετά από ένα μακρύ και κοπιαστικό ταξίδι, αναζητώντας την αιτία της αποστασίας του σεβάσμιου και έμπειρου ιεραπόστολου Φερέιρα. Άραγε, μόνο το «μαρτύριο του λάκκου» έπαιξε τον ρόλο στην αποστασία του προκατόχου του ή κρύβεται και κάτι ακόμη; Παράλληλα, ο Ροντρίγκες προσπαθεί να φροντίσει τους Ιάπωνες χριστιανούς οι οποίοι καθημερινά αντιμετωπίζουν φριχτά βασανιστήρια για την πίστη τους. Φτωχοί, εξαθλιωμένοι και με τον κίνδυνο της εκτέλεσής τους, οι άνθρωποι αυτοί μάχονται σιωπηρά και με σθένος απέναντι στους άρχοντες και τους ιερείς του τόπου.

«… περιττεύει να πω ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν είχαν γνωρίσει ιερέα ή αδελφό εδώ και έξι χρόνια. Μέχρι πριν έξι χρόνια ένας Ιάπωνας ιερέας, ο Μιγκέλ Μαστουντά, κι ένας ιησουίτης αδελφός, ο Ματέο ντε Κόρος κρατούσαν κρυφά επαφή με το χωριό αυτό. […] Όμως, τον Νοέμβριο του 1633, […] και οι δύο είχαν αφήσει τούτο τον κόσμο, για να πάνε εκεί όπου τους περίμενε η ανταμοιβή τους.»

Ο Ροντρίγκες σύντομα βρίσκεται αντιμέτωπος με φοβερά ηθικά διλήμματα αλλά περισσότερο βρίσκεται αντιμέτωπος με την σιωπή. Πώς είναι να αντιμετωπίζεις την σιωπή; Και όχι την σιωπή του διπλανού σου ή του συναδέλφου σου αλλά την σιωπή του Θεού. Του Θεού που ορκίστηκες να υπηρετείς και να μεταφέρεις το μήνυμά Του στα πέρατα της γης. Πώς είναι δυνατόν ο Θεός να στέκεται αμέτοχος και σιωπηλός μπροστά σε όλα όσα υποφέρουν οι πιστοί Του; Και μάλιστα, η σιωπή αυτή να μοιάζει με αποδοχή των φριχτών βασανιστηρίων;

«… έτσι, το ιεραποστολικό έργο έχασε για μένα το νόημά του. Το μικρό δέντρο σάπισε ως τις ρίζες του σε τούτο το βάλτο»

Σελίδα τη σελίδα, θα ανακαλύψουμε την Ιαπωνία όπως ακριβώς την ανακαλύπτει μαζί μας και ο Ροντρίγκες. Τόποι μακρινοί, με ιδιαίτερους ανθρώπους σε ακόμα πιο ιδιαίτερες συνθήκες καταπίεσης και σιωπής. Μία αδιάκοπη πάλη επιβίωσης για χάρη της πίστης ενάντια στους τοπικούς άρχοντες που δε διστάζουν να βασανίσουν και να εκτελέσουν οποιονδήποτε δεν ακολουθεί τις επιταγές του κράτους. Ο λόγος του Shusaku Endo είναι τόσο άμεσος και λιτά περιγραφικός που αισθάνεσαι σαν να είσαι εκεί και να βλέπεις τα γεγονότα την στιγμή που εξελίσσονται.

Το σημαντικότερο στοιχείο του βιβλίο όμως και αυτό που το κάνει πραγματικά ξεχωριστό είναι η σκιαγράφηση των χαρακτήρων, ιδιαίτερα του Ροντρίγκες. Ο νεαρός ιεραπόστολος παρουσιάζεται ως ο ιδανικός υποψήφιος για την επιτυχή κατάληξη της αποστολής. Τι γίνεται όμως όταν ξεκινά και κλονίζεται το θεμέλιο της πίστης του; Φυλακισμένος στην άλλη άκρη του κόσμου, σε ένα εχθρικό περιβάλλον ο Ροντρίγκες θέτει ερωτήματα στον εαυτό του σχετικά με την πίστη και τον Θεό, την φυλάκιση και τον ένδοξο θάνατό του.

Shusaku Endo

Η σιωπή είναι ένα βιβλίο που σε καθηλώνει, σε κάνει να ψάξεις βαθύτερα μέσα σου και να αναλογιστείς τι τελικά είναι η πίστη και πόσο δυνατή είναι σε ακραίες συνθήκες. Δε βρήκα ούτε ένα στοιχείο που θα ήθελα να είναι διαφορετικό. Ίσως θα μπορούσε να είναι εντονότερη η περιγραφή κάποιων σκηνών ώστε να μεγιστοποιήσει την αναγνωστική μας εμπειρία. Δεδομένης όμως της συνολικής εικόνας και εμπειρίας που αποκομίζεις, θα το χαρακτήριζα ως ένα εξαιρετικό δείγμα της Ιαπωνικής λογοτεχνίας. ♦

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση της Μαίρης Κιτσικοπούλου. Τιμή: 8,86€ | Σελίδες: 254