Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη, Ντεπό (εκδόσεις Πατάκη, 2017) έρχεται να επιβεβαιώσει για ακόμη μια φορά την σπουδαιότητα του να γράφεις με την ψυχή σου, ακόμα και όταν δεν έχεις υπάρξει μέλος της υπόθεσης που περιγράφεις. 27 διηγήματα το καθένα με το δικό του ύφος αλλά με το ίδιο κοινό στοιχείο: μια γλυκιά μελαγχολία της αίσθησης του ανολοκλήρωτου…

Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Είχα ανέκαθεν μια ιδιαίτερη αδυναμία στις συλλογές διηγημάτων. Θεωρούσα πως είναι σα να διαβάζεις πολλά και διαφορετικά βιβλία δεμένα σε ένα τόμο. Διαπιστώνοντας λοιπόν πως ένας εκ των κορυφαίων διηγηματογράφων των ελληνικών γραμμάτων τα τελευταία σχεδόν 30 χρόνια, κυκλοφόρησε νέα συλλογή ετοιμάστηκα για μια νέα αναγνωστική εμπειρία. Και δεν έπεσα έξω.

«Προχώρησα – το μέσα μου μπερδεμένο. Ωστόσο νιώθω ταυτόχρονα αισθαντικός, πιο ευαίσθητος κι από νεογνό ελάφου. Ανάβω ένα τσιγάρο ξέροντας πως ‘ένας καπνιστής ψάχνει την ενότητά του μέσα στο τοπίο.’ Κάνω ακόμα μερικά βήματα…»

Διηγήματα βαθιά συναισθηματικά, με έντονα τα σημάδια της νοσταλγίας αλλά και της πικρής χαράς. Ξεχώρισα ένα εξαιρετικό διήγημα (Λευκά Χριστούγεννα του 2003) που αποτυπώνει τόσο έντονα την τραγικότητα του εμφυλίου. Βρισκόμαστε στο 1948 και ο εμφύλιος μαίνεται. Μια ομάδα του Δημοκρατικού στρατού μετά από πιέσεις προς τον αρχηγό τους Νίκο Ζαχαριάδη, αποφασίζει να πάει να πει τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα στο αντίπαλο στρατόπεδο. Με χίλιες προφυλάξεις καταφέρνουν να προσεγγίσουν το στρατόπεδο των αντιπάλων και ξεκινάνε να τραγουδούν τα κάλαντα. Με το τέλος του τραγουδιού τους, οι αντίπαλοι αντεύχονται με ένα τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη – σουξέ της εποχής. Το αποτέλεσμα είναι να τρέχουν δάκρυα και στις δύο πλευρές, τόσο των αριστερών όσο και των δεξιών. Άλλωστε, εικοσάχρονα παιδιά υπήρχαν και στις δύο πλευρές και οι κακουχίες ήταν κοινές και στα δύο στρατόπεδα. Ακόμη συγκλονιστικότερη είναι η συνέχεια του διηγήματος, με την επιστροφή του τμήματος του Δημοκρατικού στρατού στη βάση του η οποία και θα στιγματιστεί από ένα τραγικό γεγονός.

«…καταλαβαίναμε πως πολλές φωνές ήταν ραγισμένες, ίσως κάποιοι στρατιώτες να κλαίγανε, αλλά το ίδιο και εμείς: τρέχανε τα δάκρυά μας, δε μπορούσαμε να κρατηθούμε, όσο κι αν αυτό ήτανε κόντρα στα πιστεύω και στην ιδεολογία μας.»

Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης καταφέρνει για ακόμα μια φορά να κρατά το ενδιαφέρον αμείωτο σε κάθε του διήγημα. Διηγήματα που τοποθετούνται στο χθες και στο σήμερα, ή μερικές φορές στο σήμερα αλλά με άξονα τα γεγονότα του χθες. Και το διατηρεί με κύριο εργαλείο του την εξαιρετική χρήση της γλώσσας και το εκπληκτικό συναίσθημα που βγάζει σε κάθε διήγημα.

Πρωταγωνιστώντας σχεδόν για 30 χρόνια στα ελληνικά γράμματα και με πλήθος βραβείων (Κρατικό βραβείο διηγήματος 2003, Βραβείο περιοδικό Διαβάζω 2004, Βραβείο ιδρυμάτων Μπότση και Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών μεταξύ άλλων) κάθε συλλογή διηγημάτων του αποτελεί και μία νέα αναγνωστική εμπειρία. Χωρίς την ξύλινη ή την επιτηδευμένη λογοτεχνική γλώσσα πολλών συναδέλφων του, ο συγγραφέας καταφέρνει να κρατήσει ψηλά την σημαία του ελληνικού διηγήματος δείχνοντας πως το καλό ελληνικό βιβλίο μπορεί να δώσει το στίγμα του ακόμα και σε ένα τετρασέλιδο διήγημα. ♦

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη στην τιμή των 13,30€. Σελίδες: 214